گبه و زندگی زنان ایلیاتی

گبه و زندگی زنان ایلیاتی

 

گبه هنری می باشد که از دیرباز مورد توجه زنان و دختران ایلیاتی در منطقه های جنوبی کشورمان قرار گرفته است و آن ها گبه ها را با زندگی خود عجین ساخته اند و بخشی از زندگی روزمره شان را همین گبه بافی تشکیل داده است .
از گبه ها در شهرها به عنوان زیر انداز استفاده می کنند .

در بیشتر منطقه های جنوبی کشورما «گبه» جزو یکی از پرطرفدارترین فرآورده های زنان و دختران ایلیاتی به حساب می آید .

هنر «گبه » بافی از گذشته های خیلی دور به میان آمده است .

مراکز اصلی «گبه» بافی به شرح ذیل می باشد :

باشت

آرو (در شهرستان گچساران)

دوگنبدان

چشمهء بلقيس

چرام (در شهرستان كهگيلويه)

تل‌گر

ده‌عليا و ده‌سفلي

ده‌شيخ

سراب

راز عليا

ده كهنه

جم و ريز (از استان بوشهر)

شول

سفلي (در شهرستان بوير احمد)

برازجان

از هنر دستی زنان و دختران ایلیاتی («گبه») در شهرها به عنوان زیر انداز استفاده می شود اما باز هم با این وجود این «گبه» ها قسمتی از زندگی روزانه آن دختران و زنان ایلیاتی را تشکیل می دهد .

در حال و هواي آن تنفس مي‌كنند و هر چند به چشم پديده‌اي درآمدزا به آن مي‌نگرند، اما احساس و انديشه و درك خود از محيط زندگي‌شان را در آن به نمايش مي‌گذارند.

تا جايي كه اگر كسي اهل تحقيق باشد و «گبه» را به عنوان يك سند بنگرد، در آن به خوبي جاي پاي آرمان‌ها، انتظارات، اعتقادات و انديشه‌اي را كه بافنده هنگام بافت آن در ذهن داشته، مشاهده مي‌كند.

 طريقه بافت و لوازم گبه بافي

در بافت گبه كه به وسيله‌ي پشم خودرنگ مخلوط با موي بز انجام مي‌شود، تفكيك رنگ ازاهميت فوق‌العاده زيادي برخوردار است.

در واقع اولين مرحله‌ي كار گبه‌بافي همين امر است كه طي آن، گبه بافان و دست اندر كاران ابتدا پشمي را كه از دام‌هاي خودشان تامين شده و يا( در صورتي كه خانواده فاقد دام باشد) از ساير دامداران، دامپروران و عشاير خريداري كرده، به نسبت نوع رنگي كه دارند آنها را كاملا تفكيك مي‌كنند.

اين پشم‌ها پس از شستشو، توسط زنان و دختران و به وسيله‌ي دوك‌هاي كوچك و قابل حمل ريسيده و تابيده مي‌شود.

گاهي نيز موي بزهاي عدني و پاكستاني را كه از تنوع رنگ فوق‌العاده زيادي برخوردار است با پشم گوسفند مخلوط كرده و به عنوان تار يا جهت دوخت سجاف‌ها مورد استفاده قرار مي‌دهند.

زمينه‌ي گبه‌هاي توليدي مناطق مختلف ايران اكثرا داراي رنگ‌هاي روشن نظير سفيد، كرم يا شيري است و نقوش به رنگ‌هاي مشكي، قهوه‌يي، حنايي و…

مي باشد .

گبه با كمك دارهاي قاليبافي افقي و به شيوه ي قالي بافته مي‌شود و بافندگان براي ايجاد نقوش بر روي فرآورده‌هاي خود در حين بافت از نقشه استفاده نمي‌كنند و بيشتر به طور ذهني به اين كار مي‌پردازند.

بيشتر گبه بافان يك يا چند طرح خاص را در ذهن داشته و در بافت آن داراي مهارت هستند ولي به طور كلي نقش اصلي گبه‌هاي ايراني را يك مربع مستطيل و يك رديف لوزي در وسط آن تشكيل مي‌دهد كه رئوس هر يك از لوزي‌ها، به رئوس لوزي‌هاي ديگر متصل است و در اصطلاح محلي “كم” ناميده مي‌شود.

علاوه بر اين، استفاده از نقوش بوته جقه و گل‌هاي مختلف به طريقه‌ي هندسي نيز جاي خاصي در گبه‌هاي توليدي توسط عشاير،روستانشينان و بافندگان شهري مناطق پيش گفته دارد.

در مجموع مي‌توان گفت وجه‌مشترك تمامي گبه‌هاي ايراني،گونه‌يي نقش پردازي سنتي است كه طي هزاران سال پرورش يافته و نيز صور هندسي و نگاره‌هاي پرندگان و حيوانات زمينه كه ممكن است مركب باشد از رديف صور هندسي يا انواع گل (چيزي شبيه نقوش فرشهاي تركمني) يا مانند دستبافت‌هاي قشقايي راه راه باشد، با يك تا سه ترنج در هر گوشه.

گاهي نيز ممكن‌است زمينه ي مركزي منقسم به چند مربع و يا بر حسب روش ديرينه و باور داشت‌هاي ذهني هر هنرمند مركب از رديف‌هاي بوته جقه باشد.

هر چند نگفته پيداست كه هر يك از نقوش رايج در گبه بافي قرن هاست به ايل يا منطقه يي خاص منسوب است، ولي از ذكر اين نكته نيز نبايد گذشت كه:

هم عشاير و هم روستانشينان از گروه‌هاي همسايه ي خود و نيزگروه‌هايي كه به هر مناسبت به ايل يا روستاي آنها منضم شده تاثير گرفته‌اند و به همان‌نسبت نيز بر آنان تاثير گذاشته‌اند و اين تبادل و تحول قرن هاست دوام داشته و در نهايت نيز منجر به پيدايش نقوش دورگه‌ي بسيار زيادي شده كه در حد خود پذيرفتني و برخوردار از نوعي ارزش هنري ويژه است.

گبه در اندازه‌هاي مختلف بافته مي‌شود .

بافت گبه، همان گونه‌كه گفته شد با بهره‌گيري از پشم‌هاي خود رنگ انجام مي شود ولي گاهي بافندگان براي شفافيت بخشيدن به مواد اوليه مصرفي شان بر روي پشم‌هاي سفيد، شكري و كرم عمليات سفيد گري و بر روي پشم‌هاي قهوه‌اي و مشكي نيز عمليات رنگرزي انجام مي‌دهند و به وسيله‌ي پوست ميوه‌ي بلوط كه در اصطلاح محلي جفت ناميده مي‌شود، نوعي رنگ قهوه يي‌متمايل به حنايي و با كمك پوست انار، زاج و رنگ آهن رنگ مشكي شفافي به وجود مي‌آورند.

دیدگاه

پست الکترونیکی منتشر نخواهد شد. زمینه مورد نیاز *

*

درباره ما

کارخانه قالیشویی شهاب شستشوی انواع فرشهای ماشینی و دستباف خشکشویی مبلمان در منزل رفوگری و رنگبرداری فرشهای اعلاء ارزان تر از همه جا سرویس سراسر تهران و حومه لول شده به همراه کاور.

    کلیه حقوق این وبسایت و مطالب و پوسته هـا متعلق به کارخانه قالی شویی شهاب وبسایت می باشد .

آدرس ما

      تهران ، آزادی ، نواب ، خیابان جمهوری، خیابان باستان جنوبی، خیابان میر فارسی ، قالیشویی شهاب
        66069200 - 44091515 - 88961444 - 66358036     56496755 - 56496756 - 56496757 - 56496758