آشنایی با قالی بل یا بلوچستان

ژوئن, 2018 بدون نظر آموزش ها, فرش

فرش بلوچ:

قالی بلوچ به طور کلی دارای ابعاد کوچک و متوسط است. کوچکترین آن ها به عرض ۸۰

تا ۹۰ و طول ۱۲۰ و ۱۴۰ سانتی متر و قالیچه های بزرگتر به اندازه های

تقریبی ۱۰۰ در ۱۵۰ سانتی متر و دو ذرعی های آن ها به

ابعاد تقریبی ۲۰۰×۱۱۰ سانتی متر می باشد.

بافت کلگی و کناره هایی در اندازه های متوسط نیز در میان آن ها معمول است.

ماشینی پشمی
قالی بلوچ

همچنین این قالی ها سبک وزن بوده و

قیمت نسبتاً پایین آن سبب شده است که این قالی ها در اروپا زیاد رواج یابند.

این قالی یک نمونه مشخص از هنر دستی را به نام هنر دستی مرزی تشکیل می دهد

که در هر یک از این هنرها می توان عناصر تعداد زیادی از تمدن ها را پیدا کردو تأثیر فرهنگ

ترکمنی توسط مایه های گوناگون رنگ های بلوطی و قرمز تیره رنگ های تیره (آبی تیره)

و در پیاده کردن طرح های هندسی و منظم مثل شش ظلعی،

لوزی، هشت ضلعی، قلاب و غیره در این قالی ها ظاهر می گردد.

تأثیر تمدن فارسی را نیز در قالب پاره ای نقش ها طبیعت گرایانه می بینیم

که در متن و حاشیه ی آن ها دیده می شود.

قالی بلوچ

ویژگی های فنی بافت قالی بلوچ :

شیوه ی بافت یک پود، یک پود نازک مهم ترین ویژگی قالیچه های بلوچی می باشد

و نوع گره آن ها فارسی حداکثر ۱۶۰۰ گره در دسی متر مربع و در موارد استثنایی

۳۰۰۰ گره در دسی متر مربع می باشد. استفاده از موی بز در کنار پیچ فرش ها

از ویژگی قالیچه های بلوچ می باشد که در

بافت های قدیم و جدید بلوچی است. تار و پود و پرز آن ها اکثراً از پشم است.

پشم های محلی که استفاده از چله پشم در بافت های قدیمی از ویژگی های

مهم آن بود که در سال های اخیر کاربرد نخ پنبه تا حدی از اصالت اولیه این بافته ها

کاسته است و همچنین دار به صورت افقی است.

رنگ قالی بلوچ :

رنگ قالیچه های بلوچی معمولاً طبیعی بوده و اکثراً از رنگ های تیره بویژه سیاه،

لاکی سیر، قهوه ای، شتری، سماقی، بژ، سرمه ای می بادش که در بازار این

دست بافت ها را بعضاً سیاه کار می نامند. در واقع استفاده از چهار و حداکثر

پنج رنگ شیوه ی کار این بافندگان می باشند. استفاده از رنگ های شیمیایی

نامرغوب که باعث درخشنگی کاذب می گردد از دیگر مشخصات قالیچه های جدید

بلوچ خراسان می باشد.

 

طرح قالی بلوچ :

فرش های بوجی غالباً در سبک هندسی و تحت تأثیر طرح های ترکمن،

قفقاز، و هم چنین ایل افشار بافته می شود. یکی از طرح های مورد علاقه

بافندگان بلوچی طرح آخوندی است که بیشتر در ناحیه ی سرخس بافته می شود.

در زمینه ی بژ رنگ قالیچه که بصورت محراب طراحی شده نقش درختی خدنگ

و استوار مملو از برگ های سه پره و پنج پره گل های سه پره و پنج پره است

دیده می شود.

يكي ديگر از طرحهاي معروف بلوچها طرح «مشهد- بلوچي» كه

در آن متن قاليچه بصورت مشبك تقسيم شده و در داخل هر يك از خانه هاي

اين شبكه شكل الماس مانندي بافته شده است.

رنگ زمينه اين قاليچه ها اغلب به رنگ قرمز و خطوط شبكه برنگ آبي فيلي نيلي

و پرزهاي آن بلند و ابريشم مانند مي باشند.

در قالي هاي نمازي، نقش محراب يا طاقنما، كه اغلب در زمينه

به رنگ گندمگون يا قهده اي خيلي روشن، تقريباً هميشه داراي يك درخت زندگي

بسيار بلند است كه شاخه هاي ساده شده اي با برگهاي دندانه داري

به دو رنگ وجود دارند معمولاً به رنگ قرمز و آبي. در بالاي قوس دو عدد مستطيل

را مي بينيم كه داراي نقش هاي گياهي «هندسي و منظم» هستند

كه گاهي شكل ساده شده‌ي كف دست بجاي نقوش گياهي درون اين دو عدد

مستطيل ديده مي شوند كه براي گذاشتن كف دو دست نماز گزاري كه

به سجده رفته در نظر گرفته شده اند. كه اين نقش به پنجه اكبر معروف است.

عمده ترين و شناخته ترين طرحهاي قاليچه هاي بلوچ

كه به صورت ذهنی بافته می شود عبارتند از:

۱- گل شفتالو
۲- سه خشتی
۳- سنگ چولی (نام یکی از طایفه های قدرتمند بلوچ که اکثر این
طرح ها در مرکز و شرق خراسان چون تربت حیدریه و تربت جام ساکن هستند)

۴- فتح ا… خانی
۵- یعقوب خانی
۶- دخترقاضی
۷- گوزنی
۸- چشمه گل
۹- مدد خانی
۱۰- چهار مرغ
۱۱- طاووسی
۱۲- كشمیری
۱۳- گاو و برج
۱۴- كلاه دراز یا كلاه بلند (در اصل همان ماهی هراتی می باشد،
اما ماهی آن ماند تیغ ماهی است)
۱۵- علی اكبر خانی
۱۶- برگ تاكی
۱۷- گل شیخی یا كله قندی
۱۸- گل اشرفی
۱۹- گل ستاره
۲۰- پر جلكی
۲۱- عبدالسرخ كاشمر
۲۲- گل بادامی
۲۳ -چهار مرغ (که مقصود همان چهار مرغ زیر کوه قائن است)
۲۴ -تمینگ (نام روستایی از توابع تربت جام در شمال شرق خراسان می باشد)
نقشه های بعدی به ترتیب، نقشه های تصویری، لچک ترنج، شکارگاه،
تلفیقی، گلدانی واگیره (تکراری)، هراتی و سرهم سوار می باشند.

Tags

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

3 × 2 =