فرش تبريز

اردیبهشت, ۱۳۹۷ بدون نظر آموزش ها, فرش

فرش تبريز

توسعه روز افزون وسايل ارتباطی و ايجاد راه ها سبب شد تا طرح ها و نقشه ها

و شيوه های بافت در صدها کيلومتر دورتر از محل اوليه شان مورد استفاده قرار گيرند.

تبريز از جمله مراکز قاليبافی است که توانسته از اين رهگذر بهره فراوان گيرد،

طراح و قاليباف تبريز برخلاف ديگران خود را پايبند تعصبات قرار نداده

و با برخورداری از هرگونه نقش زيبا و تلفيق نقوش مختلف با يکديگر

در نهايت طرحی را ارائه می دهد که هر بخش آن متعلق به يک ناحيه است.

اختلاط ترنج کرمانی و لچک مشهدی و حاشيه کاشان در قاليبافی تبريز نقشی

را به وجود می آورد که دلپسند و چشم نواز است.

 

برخی طرح ها زياد هم از نقش اوليه دور نيست و ويژگی های خود را حفظ می کند

در نتيجه مواردی که بگوييم، تبريز نقشه کاشان، تبريز نقشه اصفهان کم نيستند

و اين گفتار تنها تاکيدی است بر بافنده تبريزي.

نقشه رايج فرش تبريز

نقشه رايج در تبريز و مناطق شهری باف بيشتر اسليمي، شاه عباسي،

انواع لچک ترنج(گوشه گوبک) است. نقشه افشان سرتاسري(باشاباش)

از انواع طرح های شاه عباسی است. انواع شکارگاه، شيخ صفي، منظره

و چهار فصل،زير خاکي، بته ترمه اي،انواع ماهي، درختي، گلداني، شمعداني،

هشتی دو و چهار رنگ، قابي، گل حنايي، گل فرنگ، گوبلن بيجار،سه گل،

قوبا و (داشلی قوبا)، لوله باف، چرخ فلکی نيز از جمله طرح هايی هستند

که مورد استفاده قرار می گيرند.

امروزه با تقليد نقشه های معروف ايران در بسياری از کشورهای همجوار

و کپی نقشه های ايرانی در سطح بسيار وسيع و گسترده و با بهره گيری

از نيروی فراوان کار در کشورهای غيرپيشرفته، فرش های بسياری تحت نام فرش ايران،

بازارهای جهانی را اشباع کرده است، گرچه از نقطه نظر ظرافت

و مرغوبيت پشم ها، آنها نسبت به فرش ايران در سطح نازل تری قراردارند،

ليکن برای خريداران اروپايی تشخيص آن بسيار مشکل است.

 

فرش تبريز

بافندگان تبريزی در اينجا نيز با در نظر گرفتن اين نکته، دست به کار بافتن

فرش هايی غير از نقشه های مصطلح و معمول شده اند.

نقشه های صورتی و مجلسی با بهره گيری از ميراث های گذشته نقش های ايران

و با الهام گيری از مجالس و بزم های مينياتور و گاه با کپی از آثار نقاشان برجسته

جهان نظير روبنس، بوچر، رامبراند، در بين بافندگان طراز اول تبريز،

جايگاه ويژه ای يافته است.

نقش های صورتی و مجالس که پويندگان اوليه آنها اساتيد محترمی مثل استاد بهادری

هنرمند اصفهانی و استاد رسام عرب زاده بوده اند امروزه با همت بافندگان خوش ذوق

و علاقه مند و عاشق اين حرفه به نحوی مطلوب بافته می شود.

فرش تبريز

اين قالی ها و قاليچه ها که بافت آنها با رج شمارهای بالاگاه برای سالها به طول می انجامد

و در آنها از ده ها نوع خامه رنگی استفاده می شود،

اکثرا به صورت سفارشی انجام می پذيرد. آنچه در بافت اين قالی ها و قاليچه ها

حيرت انگيز است، کاربرد ده ها نوع خامه رنگی است

که تنها برای ارائه رنگ چهره و خطوط چهره پرسوناژهای مجالس

به کار می رود. بديهی است سرنوشت آينده فرش ايران،

صرف نظر از بافت آن دسته فرش هايی که تنها برای زيرانداز استفاده می شوند،

در گرو بافت نقوشی از همين دست خواهد بود، نقوشی که

ديگر کشورهای همجوار را يارای کپی و بافت آنها نخواهد بود.

فرش تبريز

 

رنگ فرش تبریز

رنگ اغلب فرش های ايران دارای رنگ هايی بخصوص هستند

که بيشترشان در محل بافت متداول است و با توجه به رنگ ها می توان

محل بافت را تا حدودی تشخيص داد، مثلا، قرمز دوغی در اراک ،

لاکی در مشهد و بيرجند و نخودی در کرمان ، سرخ روناسی در همدان و سربند

و هريس و سفيد در قم و نائين و آبی سير در قالی های عشايری فارس

و شمال خراسان از جمله رنگ های متداولند. ليکن در تبريز برخلاف ديگر نقاط،

رنگ های ويژه برای بافت فرش های مورد استفاده قرار می گيرد و تنها

در نظر گرفتن سليقه های مختلف، تعيين کننده رنگ قالی ها است.

فرش تبريز

رنگ ها اغلب با شماره در کنار نقشه مشخص می شود.

نقشه ای که پس از چندين بار استفاده مستعمل می شوند،

دوباره ترميم می شوند. برای ترميم نقشه های قالی گاه

از اوراقی با رج شمار بيشتر استفاده می شود،

رنگ های طبيعی قالی های تبریز عبارتند از

روناس (گلي)، قرمز دانه(گلی و قرمز آتشي)، اسپرک (زرد)، از ترکيب

رنگ های زرد و نيلي، رنگ های سبز چمني، زيتونی و مله ای به دست می آيد،

رنگ موشي( طوسي) يا خاک سياه که در اصطلاح محلی به آن «قره ترپاخ» می گويند

از معادن «ميشه باره» ارسباران استخراج می شود.

 

کاستن رنگ قالی های نو برای کهنه کردن فرش ها تجار تبريز را می توان

 

جزء نخستين افرادی دانست که به روش کهنه کردن فرش ها آشنايی يافته اند،

رونق فراوان صادرات فرش ايران به اروپا و ناتوانی اين تجار در تغذيه بازار اروپا،

آنان را بر آن داشت که فرش های نو را که دارای رنگ هايی خام بودند

با شستشو و آفتاب دادن و مالش با چوبک و انداختن در معابر عمومی

به صورت کهنه درآورند ليکن آنان به زودی دريافتند

بهترين وسيله برای کاهش رنگ های تند قالی های نو،

شستشوی آنها با خاکستر چوب است و از آن پس شستشو با خاکستر چوب

به عنوان تنها روش در اين زمينه پذيرفته شده است.

فرش تبريز
Tags

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دو × دو =