طرح‌های هندسی رایج در فرش

اردیبهشت, ۱۳۹۷ بدون نظر آموزش ها, فرش

 

یک خصوصیت برجسته قالی ایرانی، نقشهای پیچیده و نمادین آن است که همواره متخصصین

و هنردوستان را در سراسر جهان به تحسین واداشته است. عده بسیاری عقیده دارند

که نقش قالی ایرانی، بر خلاف آنچه تصور میشود نمادین یا سمبولیک نیست،

بلکه بازتاب آن احساس قرابت و نزدیکی است که فرد ایرانی نسبت به محیط اطراف

خود و نقشهای موجود در طبیعت در خود داشته است.

 

طرح های فرش

طبیعت، بزرگترین منبع الهام طراحان فرش بوده است،

گاهی نیز بعضی طراحان نقوشی از فرهنگهای دیگر چون چین و عربستان

را در طرحهای خود وارد کرده‌اند. طراحی فرش در ایران از سابقه‌ای دیرینه

برخوردار است که با نقوش نزدیک به طبیعت درخت، گل، پرنده و ابر اجرا میشده است

و این اشکال با عبور از هر نسل به تدریج ساده و انتزاعی شده و در عین حال

به پیچیدگی نقوش آن افزوده گشته است.

طرح های فرش
طرح های فرش
طرح های فرش

  چند گروه اصلی فرش ایرانی:

 

*طرح ابنیه باستانی:

در این طرح، نقوش با الهام از کاشی کاری، ساختار و اشکال هندسی

بناها به وجود می‌آیند. از نقشهای اصلی این سبک، چندین طرح فرعی حاصل شده

که از بین آنها میتوان به طرحهای “تخت جمشید”، “طاق بستان”، طاق کسری

(ایوان مدائن) و طرح جدیدتر “زیر خاکی” را نام برد.

 

* طرح شاه عباسی:

شاه عباس صفوی، از جمله شخصیتهای تاثیر گذار در هنر ایران به شمار میرود

و طرح شاه عباسی نیز با گل زنبق درشت و معروفش که گل شاه عباسی نامیده میشود،

از جمله طرحهای محبوب زمان او به شمار میرود. در فرشهایی با این نقوش، گل شاه عباسی

با برگها و گلها جلوه میکند. از جمله طرحهای فرعی این طرح میتوان به شیخ صفی،

درخت، حیوان، شاه عباسی مزین و لچک ترنج اشاره نمود.

 

طرح های فرش

* طرح اسلیمی یا مارپیچ:

عنصر اصلی این طرح، شاخه‌های مارپیچی هستند که با گل و برگ احاطه شده

و انشعابهای آن به نقوش اسلیمی ختم میشوند.

معروفترین اسلیمی‌ها، اسلیمی دهن اژدر است. در این

نوع اسلیمی انتهای هر شاخه به دو بخش متقارن منشعب می‌گردد و بصورت دهان اژدها نشان داده

می‌شود و روی ساقه شاخه‌ها جوانه‌هایی در نقاط مختلف تزئین شده است كه بیشتر

این جوانه‌ها را اسلیم مینامند.

* طرح افشان:

در طرحهای افشان، نقوش معمولا از یک نوع (مثلا گل یا پرنده) بوده و به یکدیگر متصل هستند.

قلم طراح در طول اجرای طرحهای افشان از ابتدا تا انتها بر روی کاغذ

باقی میماند و طرح در هیچ نقطه‌ای قطع نمیشود.

تنها در جاهایی که شاخ و برگها در زمینه پخش و پراکنده میشوند،

طرح از هم گشوده میشود. طرحهای ختایی افشان، دسته گل افشان،

طرح حیوانی افشان و ترنج افشان از جمله طرحهای فرعی این طرح هستند.

 

* طرح تزئینی:

بعضی از این طرحها، شبیه نقش بافته‌های مناطق مرزی کشورهای همسایه

با ایران است و گاهی به نام آنها شهرت یافته است. تحقیقات فراوان نشان میدهد

که بعضی از آنها در واقع ایرانی هستند و توسط همسایگان ایران الگو برداری شده‌اند.

بعضی از این طرحهای مشهور عبارتند از طرح افغانی، طرح قفقازی و گوبلن.

* طرح بوته:

اساس این طرح، موتیف سرو خمیده(بوته) است که از قدیمیترین نقوش ایران و هند است.

در قالی ایران، این طرح شکلها و اندازه‌های متعددی می‌یابد، بعضی

از طرحهای فرعی مشهور بوته عبارتند از: بته(بوته) جقه، بوته سرابند،

بوته خرقه ای، بوته قلمدان اصفهان، بوته سنندجی و بوته افشاری

 

* طرح درختی:

هرچند استفاده از شاخه‌های ساده و انتزاعی در طراحی قالی ایرانی

بسیار معمول است، اما نقوش درختی به خاطر شباهت مشخص خود

به فرمهای طبیعی از آن متمایز است. در میان شاخه‌های فرعی این طرح میتوان

به درخت و حیوان، درخت گلدانی و بید مجنون اشاره نمود.

 

* طرح شکارگاه:

درست مانند طرح درختی، حیوانات موجود در این طرح هم بسیار نزدیک

به طبیعت ترسیم میشوند. طرحهای فرعی آن شامل: شکارگاه خشتی،

شکارگاه لچکی، شکارگاه افشان هستند.

 

Tags

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دوازده − شش =