رسم قالي بران در خمين

رسم قالي بران در خمين

 

 قالي بران از آداب و رسوم کهن مردم خمين است که در خود مجموعه اي از شيوه رفتاري، باروها ، اعتقادات و کارويژه هاي اقتصادي و معيشتي را دارد که در سال هاي اخير با رونق شيوه زيست نوين در حال رنگ باختن است.

قالي بافي از ديرباز يکي از منابع اصلي درآمد در بين خانوارهاي خمين بوده به طوري که دست بافته هاي ليليان و ريحان شهره جهاني داشته و اين هنر صنعت به عنوان بخشي از پيوست زندگي ساکنان اين خطه در گذشته محسوب مي شده است.
ذوق و قريحه زنان و دختران هنرمند شهرستان خمين در جاي جاي دست بافته هاي سنتي نفيس خمين موج مي زند و مي توان گفت که ساکنان خمين با هنرمندي تمام ، دنيايي از نقش و رنگ را به هم پيوند مي زند و تابلوهاي زيبا با مفاهيم عميق از اصالت و فرهنگ را خلق مي کردند.
قالي بند ريحان و قالي ليليان که نمايي از کهن ترين اسطوره ايران است با ظرافت و کيفيت مرغوب به عنوان يادگار هاي ارزشمند پيشينيان با نمادها، علايم و ترکيب رنگي کم نظير امروز در بسياري از نقاط دنيا حرف براي گفتن دارد.
قالي بافي با خودزنجيره اي از کاريابي منظم و مشاغل وابسته مختلفي را همراه داشته که دار درازکني، پشم ريسي و رنگ رزي، چله کشي ، بافندگي، نقشه کشي ، برش و پرداخت فرش شامل مي شده و هر کدام از اين مشاغل وابسته، در جاي خود مهارت و پيوست هاي فرهنگي و حرفه اي خاصي دارد.
رسم قالي بران با توجه به ارزشي که قالي در گذشته در اقتصاد خانوار هاي روستايي خمين داشته با آداب و رسوم خاصي همراه بوده است و زماني که قاليبافان پس از ماه ها زحمت حاصل کارشان را روانه بازار مي کردند با آييني خاص، دست بافته را از دار به پايين آورده و به شکرانه تلاش خود را به جا مي آوردند.
بافندگان در ماه هاي متوالي با سرانگشتان هنرمند خود دانه به دانه گل و بوته را در تافتن تار به پود قالي خلق مي کردند و پايان کارخود را با آدابي خاص و با دعاي برکت و خير به انجام مي رساندند.
مردم خمين اعتقاد داشتند که بريدن قالي در ايام عيد و شادي خوش يمن است بنابراين بيشتر آيين قالي بران خود را در نيمه برات يا نيمه شعبان و يا روزهاي پنجشنبه يا جمعه که منتسب به ولي عصر(عج) است و يا ميلاد ائمه معصومين (ع) برگزار مي کردند.
در باور قاليبافان خميني در ايام سوگ به ويژه عزاي بزرگان ديني و يا در سوگ عزيزان و نزديکان برپاکردن دار قالي، حضور در پاي دار و بريدن آن خوش يمن نبوده و به طور معمول در اين ايام فعاليت فرشبافي را راکد مي گذاشتند.
آيين روز قالي بران به طور معمول با فراخوان در بين خويشان و همسايگان همراه بوده و همه دور هم گرد مي آمدند و صاحب قالي به فراخور ابعاد قالي بساط ميهماني و پذيرايي به راه مي انداخت و اين رسم براي قالي هايي که ابعاد بزرگ داشت، با نثار قرباني و سفره هاي شام و ناهار همراه بود.
در اين رسم، صاحب قالي با نظافت و آب و جارو، محوطه کارگاه بافت فرش را براي حضور ميهمانان حاضر مي کرد و با اسفند دود به استقبال همسايگان و اقوام مي رفت و ميهمانان حاضر نيز با صلوات و خواندن اشعار مجلس را گرم مي کردند.
در اآيين قالي بران، قيچي که براي بريدن تارهاي قالي از دار انتخاب شده بود،در دست راست دخترها مي دادند و بر اين باور بودند که اين عمل بخت گشايي مي کند و يا زني که سال ها در انتظار فرزند بود با دردست گرفتن اين قيچي آرزو و مراد خود را تکرار مي کرد و همه براي برآورده شدن حاجات جمع صلوات مي فرستادند.
سر ريشه هاي قالي که چيده مي شد به ياد شهيد کربلا به آب سپرده مي شد و قاليبافان خميني بر اين باور بودند که اقتصاد و معيشت خانوار مانند ديگر ابعاد زندگي بايد آميختگي با مسايل و فرايض ديني داشته باشد.
وقتي قالي از دار به پايين آورده مي شد، بساط شادي در بين ميهمانان بالا مي گرفت و پختن ‘آش قالي’ نيز از ديگر آيين هايي بود که انجام مي شد.
بافنده زن در روز قالي بران از همسرش هديه اي مي گرفت و برخي از ميهمانان نيز به يمن ثمره چندين ماهه زحمت بافنده براي وي پيش کشي مي آوردند.
معاون صنايع دستي اداره کل صنايع دستي، ميراث فرهنگي و گردشگري استان مرکزي گفت: رسم قالي بران درخمين بيانگر خصوصيات تاريخي، اجتماعي و فرهنگي اين شهرستان و عامل مهمي در شناساندن فرهنگ و تمدن مردم اين ديار محسوب مي شود و به نوعي تعاون و همبستگي را در امور به نمايش مي گذاشت.
قاسم کاظمي دهقي افزود: با پايان کار بافت قالي در شهرستان خمين آداب و رسومي بر پا مي شده که از جايگاه ويژه اي بين قالي بافان برخوردار بوده و اين ايين با تغيير شيوه زيست مردم در حال رنگ باختن است و به همين دليل احياي ان در دستور کار قرار گرفته است.
جشنواره فرهنگي احياي رسم ديرينه قالي بران در خمين با اين هدف برگزار شد و در کنار ان تلاش مي شود نقشه ها و کيفيت دست بافته هاي اصيل و برندهاي ليليان و بند ريحان نيز جان دوباره اي بگيرد.
مدير کل ميراث فرهنگي ،صنايع دستي و گردشگري استان مرکزي نيز گفت: قدمت رسم قالي بران در خمين به پيش از دوره قاجار و ۳۰۰سال قبل باز مي گردد اما در دهه هاي اخير مي رود که به فراموشي سپرده شود.
براي احياي اين آداب و رسوم کهن در شهرستان خمين امسال جشنواره قالي بران در اوايل مرداد برگزار شد و تلاش ميراث فرهنگي بر اين است که داشته هاي فرهنگي ، سنن و شيوه هاي خاص بافت سنتي در اين شهرستان حفظ و سينه به سينه منتقل شود.
دستباف هاي سنتي و قالي هاي مناطقي از شهرستان خمين همچون ليليان و بند ريحان، از شهرت جهاني برخوردار است و نبايد اجازه داده شود که غبار فراموشي بر اين هنر صنعت اصيل دستي بنشيند.
زيراندازهاي سنتي به ويژه قالي دستباف ارزشمندترين هنر هاي ايراني در طول تاريخ ايران است که هويت، اصالت و هنر را با هم دارد.
وي بيان کرد: حاصل اين هنر اصيل امروز موزه هاي نامي دنيا را مزين کرده و نياز است که اين داشته مهم فرهنگي حفظ و احيا شودو با الگوي اقتصاد مقاومتي به عنوان مفر درآمد خانوارها که سرمايه اندگي نياز دارد احيا شود.
قالي لچک ترنج ليليان شهرستان خمين منحصر به فرد است که توسط ارامنه بافته مي شد و داراي شهرت جهاني بود.
وي گفت: ساکنان روستاي ريحان اين شهرستان نيز قالي هاي منحصر به فرد مي بافند و اين داشته ارزشمند بايد زنده بماند.
متن قرمز خوشرنگ با حواشي سفيد و نقش هاي چشم نواز ويژگي دست بافته هاي سنتي خمين است که نياز است با نگاه کارشناسي حفظ و هر روز بر کيفيت و غناي آن افزوده شود.
گليم گل برجسته، معرق چوب، منبت چوب،خراطي، سازسنتي، سفال، سراميک، طراحي سنتي، قلاب بافي، گيوه دوزي، تراش سنگ وچلنگري مهمترين صنايع دستي خمين است.

 

دیدگاه

پست الکترونیکی منتشر نخواهد شد. زمینه مورد نیاز *

*

درباره ما

کارخانه قالیشویی شهاب شستشوی انواع فرشهای ماشینی و دستباف خشکشویی مبلمان در منزل رفوگری و رنگبرداری فرشهای اعلاء ارزان تر از همه جا سرویس سراسر تهران و حومه لول شده به همراه کاور.

    کلیه حقوق این وبسایت و مطالب و پوسته هـا متعلق به کارخانه قالی شویی شهاب وبسایت می باشد .

آدرس ما

      تهران ، آزادی ، نواب ، خیابان جمهوری، خیابان باستان جنوبی، خیابان میر فارسی ، قالیشویی شهاب
        66069200 - 44091515 - 88961444 - 66358036     56496755 - 56496756 - 56496757 - 56496758